Nếu bạn nào đã từng uống trà Thiên Vân thì đã thấy tên anh chàng người Mông Mùa A Khư ở bản Mống Vàng, xã Tà Xùa, được ghi trên bao bì.

A Khư là một trong số ít người ở Tà Xùa còn níu giữ cách sao chè truyền thống của bà con người Mông nơi đây. Ngoài anh ra, theo như tôi biết thì chỉ còn bà Sáu ở bản Chung Chinh và bà đã rất già. Người già còn trăn trở với cây chè cổ thụ đã cực hiếm, người trẻ như anh, thực sự đáng quý.

Qua một thời gian chưa dài, nhưng cũng đủ để hiểu được phần nào con người anh, cùng những điều anh muốn làm cho cây chè cổ thụ cũng như bà con nơi đây.

Vẻ mặt anh thì luôn hằn lên sự trăn trở từ tận đáy lòng, nhưng thực tế anh lại rất vui tính, dễ gần và đặc biệt chân thành.

Mặc cho đa số bà con chuyển sang sao chè bằng lồng quay, nhanh hơn và đỡ vất vả hơn nhiều cách sao chè bằng chảo truyền thống, anh vẫn một mực muốn giữ lại cách làm chè truyền thống, bỏ lồng quay. Anh bảo: sao bằng chảo mới thấy hết được cái cốt cách của búp trà cổ thụ nơi đây. Cùng là Shan tuyết cổ thụ nhưng trà cổ thụ Tà Xùa có hương vị rất đặc trưng, không giống với bất cứ nơi đâu. Trong mỗi chén trà, người uống sẽ cảm nhận được phần nào tính cách con người nơi đây.

Bên cạnh đó, anh tận dụng mọi cơ hội để hướng dẫn bà con cách hái trà sao cho hiệu quả, đảm bảo sự phát triển bền vững của cây chè. Vì hơn ai hết, anh hiểu rõ sự ảnh hưởng của cách thu hái tới sức sống của cây. Tuy nhiên việc này gặp không ít khó khăn vì bà con đã quen với cách hái trà lâu nay, cộng với trà cổ thụ đã được khách hàng xa gần biết đến, nhiều người tìm đến tận gốc thu mua, người dân lại thu hái nhiều lần hơn khiến cây trà ngày càng suy kiệt, mối xông và chết dần. Trong hai năm trở lại đây, số lượng cây trà cổ thụ đã giảm đi đáng kể và sẽ tiếp tục giảm trong những năm tới đây.

Cây trà, không những là vị thuốc quý của bà con Tà Xùa, mà còn là nguồn thu nhập chủ yếu từ lâu nay. Tôi hi vọng, nhờ những người như A Khư, hay những mầm non như cô bé P La, con gái lớn mới 14 tuổi của anh sẽ gìn giữ được cây trà cổ thụ và nghề sao trà truyền thống Tà Xùa. Điều đó sẽ đóng góp không nhỏ vào việc giữ gìn bản sắc văn hoá nơi đây nói riêng và của Việt Nam nói chung.

Mùa A Khư – người làm trà truyền thống trên đỉnh Tà Xùa.

Cách sao chè truyền thống với chảo.

Búp trà Shan Tuyết cổ thụ.

Thành phẩm cuối cùng.

Tên của cơ sở sản xuất trên bao bì sản phẩm Thiên Vân của Trà bà Vân.