Trà bà Vân, một thương hiệu còn khá mới mẻ với nhiều người, thế mà đã được sáng lập từ 6 năm trước. Một điều lạ nữa là, Trà bà Vân lại được sáng lập bởi một kỹ sư cơ khí chứ không phải một kỹ sư nông nghiệp hay một nhà kinh tế, người sáng lập là anh Xuân Hiến.

Anh Xuân Hiến chia sẻ về trà với các bạn yêu trà ở Hà Nội

Xuân Hiến học ngành Chế tạo máy, Đại học Bách Khoa Hà Nội, sau khi tốt nghiệp, anh đã làm công việc mình từng mơ ước khi còn trên ghế nhà trường, đó là: kinh doanh thiết bị cơ khí. Thế nhưng sau 6 năm gắn bó với công việc này và bắt đầu có những thành quả, anh lại thấy bản thân không phù hợp, anh thích gần gũi với thiên nhiên, với những giá trị truyền thống hơn là môi trường máy móc, công nghiệp. Tháng 6.2015, anh quyết định rẽ ngang, bắt đầu chính thức bước vào…con đường trà.

Nhiều bạn tới uống trà thường hỏi: Cơ duyên nào đưa anh đến với trà? Anh chia sẻ rằng: Lúc nhỏ, nhà anh gần nhà ông bà Ngoại, ông bà có cái quán tạp hóa nhỏ giữa làng, quán có cái bàn trà nhỏ, hàng ngày, ông già bà cả trong làng qua lại là ghé vào uống chén trà ấm, hút điếu thuốc lào, ăn miếng trầu rồi vui vẻ với dăm ba câu chuyện làm quà. Anh còn nhớ, trưa nào ăn cơm xong, anh và chị gái cũng sang quán của ông bà để bốc trà khô trong lọ nhai, lúc đầu thì chan chán, một lúc thì trong miệng cứ ngòn ngọt… Thế rồi cái vị chát- ngọt đó và hình ảnh bàn trà của ông bà in sâu vào tâm trí anh lúc nào không hay.

Một số sản phẩm trà đặc sản của Trà bà Vân được giới thiệu tại Nhật Bản

Khi đi làm, lúc có thời gian rảnh rỗi, thay vì mọi người hay ra quán uống cà phê thì anh lại thích nhâm nhi chén trà xanh Thái Nguyên hơn. Thế rồi anh lân la tìm kiếm các địa chỉ bán trà ở Hà Nội để mua về uống, rồi thì có cơ hội, anh tìm đến các cơ sở sản xuất trà ở Tân Cương, Thái Nguyên. Lúc đầu là mua về uống, sau bạn bè hay nhờ mua hộ, sẵn “máu con buôn” trong người, anh lấy trà về bán như là một thú vui. Cũng không ngờ, 2 năm sau, anh nghỉ việc, rồi rẽ ngang thành kẻ bán trà như bây giờ.

Anh Xuân Hiến bên gốc trà shan tuyết cổ thụ trên dãy Tây Côn Lĩnh

Nghỉ việc, anh có nhiều thời gian hơn để đi tìm hiểu về trà, tới các vùng trà của Việt Nam, từ Thái Nguyên, Phú Thọ, Tuyên Quang tới Sơn La, Yên Bái, Hà Giang…Đi nhiều, gặp gỡ những người nông dân chất phác, chăm chỉ, một nắng hai sương gắn bó với cây trà, có những gia đình ba, bốn đời làm trà, có vùng nguyên liệu là những nương trà vài chục tuổi, vậy nhưng dù rất vất vả, tâm huyết làm được cân trà, vẫn không bán được, vì thị trường thật giả, lẫn lộn, như ma trận, thông tin hỗn tạp, cây cầu kết nối giữa người làm trà và người dùng trà đứt quãng. Đặc biệt, những vùng trà shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi trên độ cao hàng nghìn mét so với mực nước biển, được Thế giới coi là vùng trà nguyên liệu quý hiếm để làm ra những sản phẩm trà quý hiếm nhất, vậy mà sang bên kia biên giới hết, chứ tuyệt nhiên người dùng trà trong nước không có cơ hội được thưởng thức. Theo thống kê, 90% trà shan tuyết cổ thụ được xuất sang Trung Quốc dưới dạng trà phơi, là nguyên liệu để làm trà phổ nhĩ, một loại trà nổi tiếng trên toàn Thế giới.

Không phải tự nhiên mà trà là thức uống phổ biến thứ 2 trên Thế giới, chỉ sau nước trắng. Trà không chỉ là một đồ uống đơn thuần, trà còn là thuốc, nói không quá, trà còn là phương tiện để giáo dục nhân cách con người. Chính vì thế mà người Trung Quốc có Trà-Mỹ, Nhật Bản có Trà-Đạo, Hàn Quốc có Trà-Lễ, Anh Quốc có tiệc trà Hoàng Gia…Trà được coi là vô giá cả về mặt vật chất lẫn tinh thần.

Nhìn lại, Việt Nam có những lợi thế để phát triển về trà có một không hai, hiếm nước nào trên Thế giới có được, cụ thể là:Việt Nam hiện là 1 trong 6 nước duy nhất trên Thế giới có trà cổ thụ, đó là: Trung Quốc, Lào, Thái Lan, Myanma, Việt Nam, Ấn Độ. Tính tới 6.2019, Việt Nam còn là 1 trong 5 nước xuất khẩu trà lớn nhất Thế giới về sản lượng. Trong nhiều năm liền, nước ta luôn là 1 trong 10 nước đứng đầu về sản lượng trà xuất khẩu. Ngoài ra, uống trà đã là thói quen lâu đời của người Việt, ở các vùng nông thôn thì hình ảnh quen thuộc là các cụ già ngồi trên chõng tre với cái giành tích hãm trà xanh, cái cơi đựng trầu, ở thành thị thì các cụ cung kính nhau chén trà bên bộ tràng kỷ được chạm chổ tỉ mỉ hay khay trà khảm trai kỹ càng. Không nhà nào không có bộ ấm chén để pha trà, dù thường ngày có uống hay không, thì mỗi dịp có khách cũng đều mang ra pha trà mời khách…Thế mà một điều đáng tiếc là một phần không nhỏ của Thế giới vẫn chưa biết tới trà Việt. Đa phần người Châu Âu và Châu Mỹ nghĩ rằng, Châu Á chỉ có hai nước có trà là Trung Quốc và Nhật Bản mà thôi.

Một bạn trà của Trà bà Vân bên gốc trà shan tuyết cổ thụ Tà Xùa

Càng đi, càng hiểu hơn về trà, anh càng thấy giá trị to lớn của trà đối với con người nói riêng và dân tôc nói chung, vì thế anh càng cố gắng để góp phần giữ gìn và phát triển các sản phẩm trà đặc sản cũng như văn hóa trà của người Việt, để một ngày nào đó trà Việt sẽ được quan tâm đúng mực, được đánh giá đúng tầm vóc vốn có.

Trà bà Vân giới thiệu các sản phẩm trà tại Nhật Bản 5.2019

Các bạn tới uống trà thường hỏi: Bà Vân là ai? Anh Hiến chia sẻ, năm 2013, khi bắt đầu khởi sự, anh suy nghĩ để chọn một cái tên sao cho phù hợp với định hướng là kinh doanh các sản phẩm trà đặc sản của Việt Nam. Sau rất nhiều phương án, Tây Tàu đều có, cuối cùng anh chọn Trà bà Vân. Anh thường dí dỏm: Vân là tên “bà cụ thân sinh ra con anh”. Thành ra, vợ anh và hai cô con gái đều tên là Vân, chỉ khác tên đệm. Cũng vì lý do đó, các sản phẩm trà đặc sản của Trà bà Vân đều có tên Vân, như Hồng Vân là hồng – trà – bà Vân, Bạch Vân là bạch – trà – bà Vân, Thiên Vân là trà cổ thụ Tà Xùa bà Vân – cũng là tên con gái thứ hai của anh…

Anh chia sẻ thêm về đặt tên thương hiệu này, vì ở Việt Nam nói riêng và Phương Đông nói chung, thực tế tư duy làm thương mại không như Phương Tây. Tức là không xây dựng thương hiệu và bộ nhận diện thương hiệu từ đầu, mà cái tên gọi đó thường do khách hàng quen gọi mà thành, ví dụ như Phở Thìn, phong tê thấp Bà Giằng, bánh gai Bà Thi, lạc rang húng lìu bà Vân…Vì thế, anh chọn tên cho thương hiệu trà mà mình xây dựng là Trà bà Vân, với ý nghĩa là một thương hiệu Việt chuyên kinh doanh các sản phẩm trà đặc sản của Việt Nam.

Logo của Trà bà Vân, với slogan: Đặc sản trà Việt